Nhà cổ Bình Thuỷ ở Tây Đô

03-06-2019

Nhà cổ Bình Thủy tọa lạc tại đường Bùi Hữu Nghĩa, quận Bình Thủy, TP Cần Thơ có niên đại gần 150 năm. Ðây là ngôi nhà của gia tộc họ Dương, vốn có gốc từ Nha Mân, Ðồng Tháp, phiêu dạt đến đất Bình Thủy, Cần Thơ để sinh cơ lập nghiệp. Dòng họ Dương được coi là có công khai hoang lập địa ở vùng này.

nha-co-binh-thuy-o-tay-do-1Nhà cổ Bình Thủy

Ngôi nhà được ông Dương Chấn Kỷ xây dựng từ năm 1870 và xây dựng trong 20 năm mới hoàn thành. Đầu thế kỉ XX, nhà cổ họ Dương được trùng tu và tồn tại đến ngày nay và được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia, được Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam công nhận “Top 100 điểm đến ấn tượng Việt Nam” năm 2013.

Không chỉ nổi tiếng trong nước, ngôi nhà còn được thế giới biết đến vì từng được sử dụng làm bối cảnh cho nhiều bộ phim như: “Những nẻo đường phù sa”, “Công tử Bạc Liêu”, “Người đẹp Tây Đô”, “Xương rồng Cần Thơ”. Đặc biệt là phim “L’amant” (Người tình) của đạo diễn Pháp J.Annaud đã được trình chiếu ở nhiều nước trên thế giới. Chủ ngôi nhà hiện nay là ông Dương Minh Hiển, cháu đời thứ 6 của dòng tộc họ Dương, ông còn là Chủ tịch Hội đồng Dòng tộc họ Dương Việt Nam thành phố Cần Thơ.

Ngôi nhà cổ này có kiến trúc kết hợp hài hòa, tinh tế giữa văn hóa phương Đông và phương Tây gồm 5 gian. Nền nhà cao trên 1m so với mặt sân được bó vỉa bằng đá xanh. Bên ngoài căn nhà là bốn bậc thang hình cánh cung tao nhã cùng với trần cao, trang trí hoa văn hài hòa, mở nhiều cửa lớn nhỏ cho không gian thoáng đãng. Điểm xuyết thêm vào vẻ đẹp đó là các phù điêu đắp nổi được trang trí bên ngoài mặt tiền. Tất cả đều toát lên vẻ đẹp sang trọng của một ngôi nhà lúc giao thời giữa hai thế kỷ.

nha-co-binh-thuy-o-tay-do-2
Nét xưa cũ của nội thất hiện hữu trong căn nhà cổ

Tòa nhà có bốn lối dẫn lên nhà chính. Hai lối từ bên hông nhà lên thẳng hai gian ngoài cùng; hai lối còn lại kiểu Gotique với bốn bậc thang hình cánh cung tao nhã kết nối với khoảng sân rộng dẫn vào gian giữa. Mặt trước ngôi nhà có năm gian, cửa gỗ lá sách theo phong cách Art Nouveau (một loại hình nghệ thuật trang trí châu Âu thịnh hành vào đầu thế kỉ XX với vòm cửa hình vòng cung), cột gạch vuông được đắp nổi hoa văn dây lá nho. Gạch lát nền nhà hình hoa hồng đỏ đen được ông cố của bác kỳ công đặt và vận chuyển từ Pháp về. Dù đã trải qua 148 năm rồi nhưng sắc màu vẫn không phai. Tường nhà không hề có xi măng mà được xây bằng nhựa cây ô dước (một loại cây chỉ có ở vùng sông nước đồng bằng sông Cửu Long) trộn lẫn với vôi bột và cát núi.

Ngôi nhà có mái lợp 3 lớp ngói: 2 lớp dưới hình lòng máng, một lớp nhúng vôi bột trắng, do đó khi nhìn lên trần có cảm giác thoáng đãng, sáng sủa, lớp trên cùng sử dụng ngói ống. Toàn bộ hệ thống kèo, bao lan cùng 16 cây cột lớn cao 4 đến 6m bằng gỗ căm xe, cà chắc, kết nối bằng mộng, ngoàm và theo phép đối xứng có âm có dương, có tả có hữu, có trước có sau...

Tiền sảnh, nơi trang trọng nhất đặt bàn thờ tổ tiên ông bà theo đúng văn hóa Việt Nam. Sau đó là giường thờ, tủ chè, sập gụ, trường kỉ…Tất cả đều do bàn tay của các nghệ nhân khắp cả nước tạo ra với kích thước lớn bằng gỗ quý được phủ sơn son thếp vàng hoặc cẩn xà cừ, chạm khắc rất tinh tế theo chủ đề sinh hoạt sông nước miền Tây Nam bộ hoặc: Tam Đa - Tứ Quý, Mai - Lan - Cúc - Trúc, Phúc - Lộc - Thọ, Long - Lân - Quy - Phượng. Khuôn viên căn nhà là sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên.

nha-co-binh-thuy-o-tay-do-3Bác Hai Hiển giới thiệu nội thất của căn nhà cổ

Tổng diện tích vườn chiếm khoảng 6.000m2. Trong sân có đủ hòn non bộ, vườn hoa, cây kiểng, khu nuôi thú… Ngôi nhà theo hướng Đông, trước mặt là sông rất thuận lợi cho di chuyển và mát mẻ. Xung quanh nhà là vườn cây trái, hoa kiểng quanh năm xanh tốt tạo không khí mát mẻ vừa thể hiện sự trù phú, bình dị nhưng tao nhã. Được biết hơn 10 năm trước có một đại gia ở tận Sài Gòn đến trả giá hỏi mua ngôi nhà tới 1 triệu USD nhưng gia đình không bán, vì cho rằng đây không chỉ là di sản của họ Dương Cần Thơ mà còn là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Ông Hai Hiển, người cháu đời thứ 6 của họ Dương ở Cần Thơ nay đã 92 tuổi nhưng ông còn trăn trở nhiều với ước vọng làm cách gì để bảo vệ, gìn giữ được ngôi nhà vì theo ông, ngôi nhà không chỉ là di sản của họ Dương, là nơi thờ cũng dòng họ, mà còn là một di tích cấp quốc gia, một tài sản độc đáo của vùng đồng bằng sông Cửu Long nói chung, Tây Đô (Cần Thơ) nói riêng… Ngôi nhà vừa phải gìn giữ, vừa phải phát huy giá trị thông qua hoạt động tham quan du lịch ở đồng bằng sông Cửu Long.

Nguyễn Tuấn

Theo baodulich.net.vn

Hash tag